روایت جنگ در دل جنگ؛ «پل آزادی» چگونه ساخته شد؟

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از اداره‌کل روابط عمومی سازمان سینمایی، برنامه «روایت جنگ در دل جنگ» عصر روز گذشته شنبه دوم خرداد در آستانه سالروز آزادسازی خرمشهر با نمایش و نشست نقد بررسی مستند «پل آزادی» ساخته زنده‌یاد مهدی مدنی با حضور محمد داودی فیلمبردار پیشکسوت در سالن سیف‌الله داد سازمان سینمایی برگزار شد.

کامران ملکی که اجرای برنامه را برعهده داشت با بیان اینکه «پل آزادی» ترکیبی از تخصص و ایمان است، گفت: زمانی ابراهیم حاتمی‌کیا نقل می‌کرد که به هنگام اولین موشک باران بعثی‌ها، حوالی خیابان آزادی در میدان انقلاب، جوانی که چهره او به رزمنده‌ها شباهت نداشت، مشغول جمع کردن شیشه‌ای شکسته از خیابان بود چراکه عقیده داشت این شیشه‌ها باعث پنچر شدن لاستیک آمبولانس‌ها خواهد شد. در واقع در این شرایط هر فردی تلاش می‌کند تا برای کمک به هم‌وطن و کشور کاری انجام دهد.

وی بیان کرد: در این شرایط فیلمسازان چهره‌های شاخصی بودند؛ افرادی که داوطلبانه در مناطق جنگ حاضر شدند و حماسه آفریدند. زنده یاد مهدی مدنی کارگردان مستند «پل آزادی»، سال‌ها در خارج از کشور زندگی می‌کرد و به هنگام این رخداد وارد کشور شد و به جبهه جنگ رفت. «پل آزادی» فیلمی است که باید حتما دیده شود و بحث‌های بسیاری می‌تواند حول آن شکل بگیرد.

نقش ویژه شهید خرازی در ستاد تبلیغات جنگ

در ادامه این نشست محمد داودی فیلمبردار این مستند ضمن گرامی‌داشت یاد و خاطره شهدای کشور و یاد کردن از شهید علی لاریجانی و شهید کمال خرازی، گفت: اگر حمایت‌های علی لاریجانی نبود، شهید آوینی نمی‌توانست مجموعه مستند «روایت فتح» را تا این اندازه گسترش دهد. شهید کمال خرازی نیز به عنوان مسئول ستاد تبلیغات جنگ، اهمیت بسیار زیادی در دوران دفاع مقدس داشت و متاسفانه کم‌تر به این موضوع توجه شده است. او تنها در شمایل یک مدیر ستادی ظاهر نشد و در بسیاری از اتفاق‌های دوران دفاع مقدس نقشی ویژه را ایفا کرد.

وی با بیان اینکه در دوران جنگ گرایش‌های شخصی باعث شد تا فیلمسازان در این دوران فعالیت‌هایی را صورت دهند، بیان کرد: در چهار سال اخیر تحقیق‌هایی را درباره خرمشهر از دوران اشغال تا آزادی انجام داده‌ام و مطابق آن، بسیاری از ارتشی‌ها عقیده دارند که با توجه به آرایش نیروهای بعثی، وقوع جنگ را پیش‌بینی کرده بودند و این موضوع در مناطقی مانند شلمچه باعث شد تا گزارش‌هایی توسط افراد نظامی در این خصوص نوشته شود. با این وجود در حوزه فرهنگ و رسانه نوعی غافلگیری اتفاق افتاد و گویا کسی نمی‌دانست باید چه کاری را صورت دهد. آن زمان پیام رهبر شهید باعث ایجاد پویشی شد و ما برای ضبط این پیام به خدمت ایشان رسیدم و با پخش آن پیام، کمی فضای کشور آرام شد.

مردم تشنه دیدن وقایع جنگ بودند

داودی با بیان اینکه در آن زمان مدیران کشور مسئولیت‌های سنگینی برعهده داشتند، ادامه داد: قرار بر این شد تا فیلمسازانی که توانایی حضور در جبهه را دارند، عازم منطقه شوند. در آن زمان شهید آوینی، مرحوم مهرزاد مینویی و آقایان بهروز افخمی، محمدحسین حقیقی، احمد مرادپور وارد مرکز آبادان شده‌ بودند و هم‌زمان، من نیز وارد مرکز رادیویی اهواز شدم. در آن مقطع مردم تشنه دیدن وقایع جاری در جبهه‌های جنگ بودند. از سویی دیگر، نظام ارتش بعثی دارای تشکیلات فیلمبرداری بودند و مانور رسانه‌ای گسترده‌ای را صورت دادند.

وی در ادامه با اشاره به اهمیت حضور زنده یاد اکبر عالمی در صدا و سیمای دوران جنگ گفت: در سال اول جنگ محوریت اصلی فعالیت رسانه‌ای بر عهده صدا و سیما بود. در آن مقطع اکبر عالمی به دلیل از دست رفتن آن فیلم ۸۰ دقیقه‌ای بسیار ناراحت بود و چیزی باقی نمانده بود که اشک بریزد. عالمی فردی موثر در آن زمان به شمار می‌رفت و توانست این مشکل را حل کند. این اتفاق باعث شد تا از ماه دوم جنگ تمام همکاران بخش خبر به جای فناوری ریورسال با نگاتیو فعالیت کند. از آن پس همه نگاتیوها آرشیو شدند و هم‌اکنون در سازمان صدا و سیما وجود دارد.

«پل آزادی»؛ حاصل تلاش جمعی فیلمبرداران و فیلمسازان جنگ

در ادامه این نشست، محمدحسین حقیقی مدیر واحد جنگ تلویزیون در دوران دفاع مقدس اول و تهیه‌کننده «پل آزادی» در ارتباطی تلفنی گفت: این فیلم از جمله آثاری است که در مجموعه «جنگ جنگ تا پیروزی» که شامل ۱۳ مجموعه مستند بود شکل گرفت و ساخته شد. در آن زمان برای هر عملیات از واحدهای مختلف نیروهایی دعوت می‌شد. پس از عملیات طریق القدس با هماهنگی نیروهای نظامی مستقر در اهواز تصمیم گرفتیم تا گروه‌هایی سازمان‌دهی شوند و فعالیت‌هایی صورت گیرد. در آن زمان دوستان واحدهای مختلف سازمان با توجه به هماهنگی با نیروهای نظامی در قرارگاه‌های عملیاتی حضور پیدا می‌کردند و در نقاط مشخصی کار خود را به انجام می‌رساندند.

وی عنوان کرد: همکارانی که همکاری داشتند، می‌توانستند با استفاده از پوزتیوهای این مجموعه فیلم‌های خود را آماده کنند و شهید آوینی نیز از جمله همان فیلمسازان بود. زمانی که عملیات آزادی خرمشهر برنامه ریزی شده بود، سید محمد بهشتی مسئولیت‌ گروه‌ها را برعهده داشتند. پس از این عملیات و زمانی که تمام فیلم‌ها جمع‌آوری شد این مجموعه تحویل زنده یاد مهدی مدنی شد که خود نیز در منطقه حضور داشتند.

علاقه رهبر شهید به مستند «پل آزادی»

تهیه‌کننده «پل آزادی» با اشاره به اکران این مستند، اظهار کرد: در اولین سالگرد آزادسازی خرمشهر، نسخه ۳۵میلیمتری این مستند رونمایی شد؛ اثری که محصول تلاش فیلمبرداران بسیاری است. پس از این اتفاق، رهبر شهید ما را به نهاد ریاست جمهوری دعوت کردند. ایشان علاقه بسیاری به تماشای این فیلم داشتند. رهبر شهید در دوران‌های مربوط به ریاست جمهوری و رهبری خود همواره جلساتی منظم را برای تماشای فیلم برگزار می‌کردند.

این فیلمبردار پیشکسوت با اشاره به اهمیت ارتباط میان فیلمسازان نسل‌های گذشته و جدید در قالب ایجاد قرارگاه فرهنگی بیا کرد: امیدوارم فضایی ایجاد شود تا فیلمسازان نسل‌های گذشته و جدید در کنار یکدیگر جمع شده و نوعی تبادل تجربه صورت گیرد. در واقع ایجاد یک قرارگاه فرهنگی که در آن افرادی از نسل‌های مختلف حضور داشته باشند، علاوه بر به تصویر کشیدن موضوع‌هایی همچون قدرت مدیریت در جنگ، می‌تواند باعث ایجاد هم‌اندیشی میان فیلمسازان شده و کارهای مربوط به ساخت فیلم‌های مستند به صورتی علمی‌تر پیگیری شود.

روایت جنگ در دل جنگ هم‌اکنون در حال تحقق است

در پایان این نشست رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی در سخنانی ضمن تقدیر از خدمات محمد داودی گفت: میان وقایع مربوط به جنگ ۱۲ روزه، رمضان و همچنین اتفاقی که در خرمشهر رخ داد، وجوه اشتراک و البته افتراق وجود دارد که در این خصوص نیاز است تا دیدارهایی صورت گرفته و امکان‌هایی برای گفت‌وگو فراهم شود. به هر ترتیب، باید نسل جوان در جریان این تجربه گران‌بها قرار گیرد.

وی با بیان اینکه مقاطعی در تاریخ وجود دارد که آذرخش‌وار ملتی تبدیل به ملت می‌شود، بیان کرد: در این میان حسی مشترک پدید آمده و تولد و زایشی صورت می‌گیرد که می‌توان این نقاط عطف را از تاریخ استخراج کرد. در تاریخ معاصر ما قطعا یکی از نقاط عطف، فتح خرمشهر است که به تعبیر رهبر شهید بعثتی اتفاق می‌افتد.

رئیس سازمان سینمایی با بیان اینکه در حال عبور از دالان تاریخ هستیم و روایت جنگ در دل جنگ هم‌اکنون در حال تحقق است، : ای‌کاش این تجارب ثبت و ضبط شود و اتفاق‌های رخ داده برای آیندگان باقی بماند. باید از نسل گذشته بیاموزیم و به دلیل وقایعی که پشت سر گذاشته‌اند در محضر آن‌ها زانوی ادب بر زمین بگذاریم. قطعا اگر این اتفاق صورت می‌گرفت در ثبت وقایع اخیر جلوتر بودیم. البته هنوز هم دیر نیست و همچنان در دل روایت قرار داریم. با وجود شما و بزرگانی همچون شما که سایه تان بر سر فرهنگ و هنر این سرزمین مستندام باشد امیدواریم اتفاق‌های خوبی برای مردمان این مرز و بوم رقم بخورد.

در پایان این برنامه با حضور رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی و علی اکبرعلیزاده، مشاور وزیر و مدیر امور ایثارگران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از محمد داوودی فیلمبردار مستند «پل آزادی» با اهدای لوح تجلیل قدردانی شد.

در دومین روز از برنامه «روایت جنگ در دل جنگ» که به مناسبت سالروز آزاد سازی خرمشهر در سازمان سینمایی برگزار می شود امروز یکشنبه ساعت ۱۴ فیلم های مستند «خرمشهر» تولید سال ۱۳۶۳ساخته هوشنگ توکلی، «کربلای ۵» تولید سال ۱۳۶۶ ساخته جواد شمقدری و «بکوبید دهل‌ها» تولید سال ۱۳۶۶ساخته جمال شورجه نمایش داده خواهد شد و ساعت ۱۵:۳۰ نشست باحضور جواد شمقدری، هوشنگ توکلی و جمال شورجه برگزار می شود.