به گزارش خبرگزاری تسنیم از شاهرود، در سالهای اخیر، احیای پوشش گیاهی مراتع بهعنوان یکی از راهبردهای اصلی صیانت از منابع طبیعی، بیش از گذشته مورد توجه دستگاههای اجرایی و جوامع محلی قرار گرفته است. کاهش بارندگیهای بلندمدت، فشار چرای دام و تخریب تدریجی عرصههای طبیعی، ضرورت اجرای طرحهای ترمیمی همچون بذرکاری و بذرپاشی را دوچندان کرده؛ طرحهایی که نقش مؤثری در جلوگیری از فرسایش خاک، حفظ تعادل اکولوژیک و افزایش تابآوری زیستبومهای مرتعی دارند.
احیای مراتع؛ راهبرد نوین مدیریت منابع طبیعی در مناطق خشک
استان سمنان به دلیل قرار گرفتن در کمربند خشک و نیمهخشک کشور، از جمله مناطقی است که مراتع آن همواره در معرض تهدید عوامل طبیعی و انسانی قرار داشتهاند. با این حال، طی سالهای اخیر، اجرای برنامههای مشارکتی در حوزه منابع طبیعی و آبخیزداری، مسیر تازهای را برای احیای این عرصهها گشوده است؛ مسیری که بر همراهی مردم محلی، بهرهبرداران و همیاران طبیعت استوار است و تجربه نشان داده مشارکت اجتماعی، ضریب موفقیت چنین طرحهایی را بهطور محسوسی افزایش میدهد.
نقش مشارکت مردمی در افزایش اثربخشی طرحهای بذرکاری
در همین چارچوب، پویشهای مردمی احیای پوشش گیاهی بهعنوان بازوی اجرایی سیاستهای کلان منابع طبیعی، توانستهاند ظرفیتهای بومی و مسئولیتپذیری اجتماعی را به میدان عمل بیاورند. استفاده از دانش محلی در کنار نظارت تخصصی کارشناسان، زمینهای فراهم کرده تا عملیات اصلاحی با کمترین آسیب و بیشترین سازگاری با شرایط اقلیمی هر منطقه اجرا شود؛ رویکردی که امروز به یکی از اصول پذیرفتهشده مدیریت پایدار مراتع تبدیل شده است.
بذرکاری و بذرپاشی بهعنوان یکی از روشهای کمهزینه و مؤثر در بازسازی پوشش گیاهی، زمانی بیشترین بازدهی را دارد که با انتخاب گونههای بومی و سازگار با اقلیم منطقه همراه باشد. در این روش، تلاش میشود چرخه طبیعی رویش گیاهان تقویت شده و بدون مداخلههای سنگین، امکان استقرار تدریجی پوشش گیاهی فراهم شود؛ موضوعی که در بلندمدت به افزایش تنوع زیستی و بهبود کیفیت مراتع منجر خواهد شد.
بذرکاری اصولی؛ پیوند دانش کارشناسی و سازگاری اقلیمی
همزمانی اجرای این طرحها با بارشهای فصلی، اهمیت مضاعفی دارد؛ چراکه رطوبت مناسب خاک، شرایط لازم برای جوانهزنی و استقرار بذرها را فراهم میکند. بارندگیهای اخیر در استان سمنان، فرصت مناسبی ایجاد کرده تا عملیات بذرکاری با چشمانداز موفقتری دنبال شود و نتایج آن در فصل رویش آینده بهصورت عینی در عرصهها قابل مشاهده باشد.
کارشناسان منابع طبیعی معتقدند استمرار این اقدامات، در کنار مدیریت اصولی چرا و آموزش بهرهبرداران، میتواند نقش تعیینکنندهای در احیای مراتع و پایداری معیشت جوامع محلی داشته باشد. تلفیق مشارکت مردمی با برنامهریزی علمی، نهتنها به حفظ سرمایههای طبیعی کمک میکند، بلکه گامی مؤثر در مسیر توسعه پایدار و حفاظت از سرزمین برای نسلهای آینده بهشمار میآید.
علیرضا رهایی،در گفت و گو با خبرنگار تسنیم ، با اشاره به اجرای عملیات دوازدهمین بذرکاری و بذرپاشی در مرتع عمومی ابرسج اظهار داشت: این اقدام در قالب پویش مردمی احیای پوشش گیاهی و با حضور فعال مردم محلی، مرتعداران منطقه و همیاران طبیعت به مرحله اجرا درآمد.
وی افزود: در این مرحله، عملیات بذرکاری و بذرپاشی در سطحی حدود 100 هکتار از عرصههای مرتعی ابرسج انجام شد و تلاش شد تا با استفاده از مشارکت مردمی، روند احیای طبیعی مراتع با سرعت و اثربخشی بیشتری دنبال شود.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان تصریح کرد: بذرهای مورد استفاده در این طرح از گونههای مرتعی سازگار با شرایط اقلیمی منطقه انتخاب شده و تمامی مراحل اجرا با نظارت مستقیم کارشناسان منابع طبیعی صورت گرفته است تا بیشترین میزان موفقیت حاصل شود.
رهایی خاطرنشان کرد: هدف اصلی از اجرای این عملیات، تقویت پوشش گیاهی، افزایش تنوع زیستی و بهبود وضعیت کمی و کیفی مراتع است که در نهایت میتواند نقش مؤثری در پایداری اکوسیستمهای طبیعی و کاهش تخریب سرزمین ایفا کند.
وی بیان کرد: احیای پوشش گیاهی مراتع علاوه بر حفظ منابع طبیعی، به معیشت پایدار بهرهبرداران محلی نیز کمک کرده و زمینه استفاده اصولی و بلندمدت از این عرصهها را فراهم میسازد.
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان عنوان کرد: بارشهای مناسب اخیر شرایط مطلوبی برای جوانهزنی و استقرار بذرها ایجاد کرده و پیشبینی میشود نتایج این مرحله از بذرپاشی در ماههای آینده بهصورت ملموس در عرصه مشاهده شود.
اجرای مستمر عملیات بذرکاری و بذرپاشی در مراتع استان سمنان را میتوان بخشی از یک تغییر رویکرد مهم در مدیریت منابع طبیعی کشور دانست؛ رویکردی که از اقدامات صرفاً دولتی فاصله گرفته و به سمت مشارکتمحوری و استفاده از ظرفیتهای اجتماعی حرکت کرده است. بررسی تجربههای مشابه در استانهای خشک و نیمهخشک نشان میدهد طرحهایی که با همراهی مردم محلی اجرا شدهاند، از نظر ماندگاری پوشش گیاهی و کاهش تخریب، نتایج موفقتری نسبت به طرحهای مقطعی و دستوری داشتهاند.
از نگاه زیستمحیطی، احیای پوشش گیاهی مراتع نقشی فراتر از تولید علوفه ایفا میکند و مستقیماً با موضوعاتی مانند کنترل فرسایش بادی و آبی، کاهش گردوغبار و حفظ تنوع زیستی گره خورده است. دادههای منتشرشده در گزارشهای تخصصی منابع طبیعی و بازتاب آن در شبکههای اجتماعی فعالان محیطزیست نشان میدهد که حتی افزایش محدود تراکم پوشش گیاهی در عرصههای مرتعی میتواند بهطور محسوسی از شدت فرسایش خاک بکاهد و پایداری اکوسیستم را تقویت کند.
بارشهای فصلی، عامل کلیدی در موفقیت عملیات احیای پوشش گیاهی
از سوی دیگر، همزمانی اجرای اینگونه عملیات با دورههای بارشی، یک مزیت راهبردی محسوب میشود که ضریب موفقیت طرح را افزایش میدهد. تحلیل محتوای منتشرشده توسط کارشناسان حوزه منابع طبیعی در رسانهها و شبکههای اجتماعی حاکی از آن است که بذرپاشی در شرایط مناسب رطوبتی، نهتنها هزینههای تکرار عملیات را کاهش میدهد، بلکه باعث استقرار طبیعیتر گیاهان و سازگاری بهتر آنها با محیط میشود؛ موضوعی که در بلندمدت به کاهش وابستگی به مداخلات انسانی منجر خواهد شد.
از جنبه اجتماعی و اقتصادی نیز، این اقدامات میتواند پیوند میان حفاظت از منابع طبیعی و معیشت بهرهبرداران محلی را تقویت کند. تجربههای میدانی نشان میدهد هرچه احساس تعلق و مشارکت مرتعداران در طرحهای احیایی افزایش یابد، میزان تخلف، چرای بیرویه و تخریب عرصهها کاهش پیدا میکند. این مسئله در نهایت به ایجاد یک چرخه مثبت منجر میشود که در آن حفاظت از مرتع و بهرهبرداری اصولی، مکمل یکدیگر خواهند بود.
از حفاظت محیطزیست تا پایداری معیشت جوامع محلی
تداوم بذرکاری و بذرپاشی در مراتع ابرسج و مناطق مشابه، در صورتی که با پایش مستمر، مدیریت چرا و آموزش جوامع محلی همراه باشد، میتواند به الگویی قابل تعمیم برای سایر مناطق کشور تبدیل شود. ترکیب دانش کارشناسی، مشارکت مردمی و بهرهگیری از شرایط اقلیمی مناسب، مسیری واقعبینانه برای احیای مراتع و تقویت امنیت زیستمحیطی در استان سمنان ترسیم میکند؛ مسیری که نتایج آن نهتنها در طبیعت، بلکه در پایداری اجتماعی و اقتصادی منطقه نیز قابل مشاهده خواهد بود.انتهای پیام
گزارش از: علیرضا رحیمیان
انتهای پیام/
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0