تحلیل صنعت پخش دارو در بورس؛ رقابت فراتر از قیمت‌گذاری دستوری

به گزارش خبرگزاری تسنیم، صنعت پخش دارو به‌عنوان یکی از حلقه‌های راهبردی زنجیره تأمین دارو، در سال‌های اخیر همزمان با رشد بازار و افزایش هزینه‌های عملیاتی، با چالش‌هایی مانند قیمت‌گذاری دستوری، فشار نقدینگی و افزایش مطالبات مواجه بوده است. در این گزارش، وضعیت شرکت‌های بورسی این صنعت و آخرین تحولات آن بررسی می‌شود.

نظام قیمت‌گذاری دارو در ایران به‌صورت کامل تحت نظارت دولت انجام می‌شود و هدف اصلی آن، کنترل هزینه‌های درمان و حمایت از بیماران است. مسئولیت تعیین قیمت دارو بر عهده سازمان غذا و دارو است و قیمت هر دارو با در نظر گرفتن عواملی مانند بهای مواد اولیه، نرخ ارز، هزینه‌های تولید و بسته‌بندی، تعرفه‌های وارداتی، حاشیه سود مجاز تولیدکنندگان و شرکت‌های پخش و همچنین داخلی یا وارداتی بودن دارو تعیین می‌شود.
در بخش پخش نیز شرکت‌ها موظفند دارو را با قیمت‌های مصوب عرضه کنند و امکان رقابت قیمتی میان آنها وجود ندارد. از این رو، رقابت در صنعت پخش بیش از آنکه بر پایه قیمت باشد، بر شاخص‌هایی همچون سرعت و دقت توزیع، کارآمدی شبکه لجستیک، مدیریت مطالبات، گستره پوشش توزیع و کیفیت خدمات به داروخانه‌ها و مراکز درمانی استوار است.

در سال‌های اخیر، نوسانات نرخ ارز، تغییر سیاست‌های حمایتی دولت و اصلاح سازوکار تأمین ارز دارو، شرایط فعالیت شرکت‌های پخش را پیچیده‌تر کرده است. این تحولات، علاوه بر افزایش هزینه‌های عملیاتی، موجب تشدید فشار بر سرمایه در گردش، افزایش نیاز به نقدینگی و طولانی‌تر شدن دوره وصول مطالبات شده و مدیریت مالی را به یکی از مهم‌ترین چالش‌های فعالان این صنعت تبدیل کرده است.

بررسی روند بازار پخش دارو نشان می‌دهد این صنعت در سال‌های اخیر رشد قابل توجهی را تجربه کرده، اما همزمان نشانه‌هایی از ورود آن به مرحله بلوغ نیز نمایان شده است. بر این اساس، نرخ رشد سالانه بازار که در سال 1400 به حدود 88 درصد رسیده بود، تا سال 1403 به 32 درصد کاهش یافته است؛ موضوعی که از کاهش شتاب رشد نسبت به سال‌های گذشته حکایت دارد.

در عین حال، افزایش حدود 48 درصدی ارزش بازار در نیمه نخست سال 1404 بیش از آنکه ناشی از رشد واقعی حجم فروش باشد، تحت تأثیر تورم عمومی و افزایش قیمت داروها ارزیابی می‌شود. آمارها نشان می‌دهد ارزش بازار پخش داروی کشور از حدود 65 هزار میلیارد تومان در سال 1400 به بیش از 208 هزار میلیارد تومان در نیمه نخست 1404 رسیده و در صورت تداوم روند کنونی، ارزش این بازار تا پایان سال می‌تواند از 350 هزار میلیارد تومان فراتر رود.

بررسی روند معاملات بازار سرمایه در سال 1405 نشان می‌دهد صنعت دارو و شرکت‌های فعال در زنجیره تأمین و پخش دارو از جمله گروه‌های مورد توجه سرمایه‌گذاران بوده‌اند. بهبود چشم‌انداز سودآوری، رشد ارزش بازار دارو، ماهیت دفاعی این صنعت در دوره‌های نوسان اقتصادی و انتظار برای اصلاح سیاست‌های حوزه سلامت، موجب شده سهامداران حقیقی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری حضور پررنگ‌تری در نمادهای این گروه داشته باشند و بخشی از نقدینگی بازار به سمت سهام دارویی هدایت شود.

در همین راستا، برخی شرکت‌های فعال این صنعت از بهبود شاخص‌های عملکرد خود خبر داده‌اند. برای نمونه، بیرانوند فعال این صنعت اعلام کرده است مجموعه ای مثل پخش رازی در تیرماه امسال به فروش 2 هزار و 183 میلیارد تومانی دست یافته است. این عملکرد با توسعه شبکه فروش، انعقاد قراردادهای جدید و افزایش همکاری با تولیدکنندگان محقق شده است.
وی با اشاره به رویکردهای توسعه‌محور، بر نقش راهبردی گسترش بازارهای جدید و توسعه سبد محصولات تأکید کرد و گفت: با انعقاد قراردادهای جدید و توسعه همکاری با تولیدکنندگان، میتوان سهم بیشتری از بازار را به دست آورد که این امر نتیجه برنامه‌ریزی دقیق و اجرای راهبردهای مؤثر در صنعت پخش دارویی است.

 رقابت در صنعت پخش دیگر تنها بر سر افزایش حجم فروش نیست، بلکه سرعت توزیع، مدیریت سرمایه در گردش، دسترسی به تولیدکنندگان و پوشش جغرافیایی گسترده‌تر، به عوامل تعیین‌کننده در رقابت میان شرکت‌های این حوزه تبدیل شده است. از سوی دیگر، افزایش تقاضا برای برخی اقلام دارویی و تغییر سیاست‌های تأمین دارو نیز موجب شده شرکت‌های پخش برای انعقاد قراردادهای جدید و توسعه همکاری با تولیدکنندگان برنامه‌ریزی کنند.
انتهای پیام/