به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرمانشاه، کشاورزی، در استان کرمانشاه روایتی ریشهدار از هویت، معیشت و امنیت است؛ سرزمینی که دشتهای حاصلخیز، کوهپایههای زاگرس و تنوع اقلیمی آن، از دیرباز بستر تولید و زندگی بوده است، اما پیش از انقلاب اسلامی، این ظرفیت عظیم کمتر مجال بروز پیدا کرد؛ کشاورزی استان در آن سالها، بیش از آنکه بر پایه برنامهریزی و زیرساخت باشد، به سنت، بارشهای آسمانی و تلاش فردی کشاورزان متکی بود؛ تولید محدود، بهرهوری پایین و فقدان صنایع پشتیبان، اجازه نمیداد کرمانشاه جایگاه واقعی خود را در امنیت غذایی کشور پیدا کند. مجموع تولیدات کشاورزی استان در آن دوران، تصویری روشن از این عقبماندگی تاریخی بود؛ ظرفیتی بالقوه که بالفعل نشده بود.
با پیروزی انقلاب اسلامی، نگاه به کشاورزی بهتدریج تغییر کرد؛ از یک بخش حاشیهای و معیشتی، به یک محور راهبردی برای استقلال، خودکفایی و توسعه پایدار. سالهای پس از انقلاب، بهویژه در دهههای اخیر، شاهد سرمایهگذاری گسترده در زیرساختها، آموزش کشاورزان، توسعه مکانیزاسیون، آبیاری نوین و تکمیل زنجیره تولید بودهایم. این تحولات، کشاورزی کرمانشاه را از یک فعالیت کمبازده به یک بخش پویا، مولد و اثرگذار در اقتصاد منطقهای و ملی تبدیل کرده است؛ بخشی که امروز نهتنها پاسخگوی نیازهای داخلی استان است، بلکه نقشی تعیینکننده در تأمین محصولات راهبردی کشور ایفا میکند.
افزایش چندبرابری تولیدات زراعی، جهش چشمگیر در بخش باغی، توسعه دامپروری، رونق گلخانهها و شکلگیری صنایع تبدیلی، تنها اعداد و آمار خشک نیستند؛ پشت هر رقم، روایت تلاش کشاورزانی نهفته است که با وجود سختیها، به زمین وفادار ماندند و چرخ تولید را متوقف نکردند. در کنار آنها، سیاستهای حمایتی، برنامهریزیهای کلان و اجرای طرحهای زیربنایی، بستری فراهم کرد تا ظرفیتهای پنهان این استان مرزی، به تدریج شکوفا شود.
امروز، کشاورزی کرمانشاه در نقطهای ایستاده است که مقایسه آن با دوران پیش از انقلاب، تصویری روشن از عمق تحول ارائه میدهد؛ تحولی که از افزایش تولید فراتر رفته و به بهبود معیشت، تثبیت جمعیت روستایی، ایجاد اشتغال پایدار و تقویت امنیت غذایی کشور گره خورده است. در چنین شرایطی، بازخوانی مسیر طیشده و تبیین دستاوردهای انقلاب اسلامی در حوزه کشاورزی، ضرورتی انکارناپذیر است؛ ضرورتی که هم برای شناخت واقعیتهای امروز اهمیت دارد و هم برای ترسیم افق آینده.
سعید کریمی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان کرمانشاه، در گفتوگویی تفصیلی با خبرنگار خبرگزاری تسنیم در کرمانشاه، به تشریح روند تحولات بخش کشاورزی استان از پیش از انقلاب تا امروز پرداخت که روایتگر مسیر سخت اما امیدبخش کشاورزی کرمانشاه در چهار دهه اخیر بوده است.
تسنیم: آقای کریمی، اگر بخواهیم از یک نگاه کلان آغاز کنیم، امروز بخش کشاورزی استان کرمانشاه را در چه جایگاهی میبینید و این وضعیت چه تفاوتی با دوران پیش از انقلاب اسلامی دارد؟
کریمی: برای پاسخ دقیق به این پرسش باید کشاورزی کرمانشاه را در بستر تاریخی آن بررسی کنیم. پیش از انقلاب اسلامی، کشاورزی استان عمدتاً معیشتی، سنتی و کمبازده بود؛ وابستگی شدید به نزولات جوی، نبود زیرساختهای فنی، فقدان صنایع تبدیلی و دسترسی محدود کشاورزان به نهادههای استاندارد، باعث شده بود تولیدات کشاورزی استان در سطحی پایین و ناپایدار باقی بماند. مجموع تولیدات کشاورزی استان در آن دوره حدود 800 هزار تن بود؛ رقمی که نه پاسخگوی نیازهای منطقه بود و نه نقشی در امنیت غذایی کشور ایفا میکرد.
امروز اما با گذشت بیش از چهار دهه از انقلاب اسلامی، کشاورزی کرمانشاه به یک بخش راهبردی و پیشران تبدیل شده است. مجموع تولیدات کشاورزی استان به 5 میلیون و 675 هزار تن رسیده که نشاندهنده جهشی بنیادین در توان تولیدی، امنیت غذایی و خودکفایی منطقه است. این تحول صرفاً افزایش عددی تولید نیست، بلکه نتیجه تغییر نگاه به کشاورزی از یک فعالیت سنتی به یک بخش اقتصادی، علمی و پایدار است.
تسنیم: این رشد چندبرابری چگونه در زیربخشهای مختلف کشاورزی نمود پیدا کرده است؟
کریمی: نکته بسیار مهم این است که این رشد، تکبعدی یا مقطعی نبوده است. ما در تمامی زیربخشهای کشاورزی شاهد پیشرفت هستیم. در بخش زراعت، تولید از 670 هزار تن پیش از انقلاب به 4 میلیون و 728 هزار تن رسیده است؛ این یعنی کشاورزی دیم و آبی استان به شکل هدفمند توسعه یافته و بهرهوری زمین افزایش پیدا کرده است.
در بخش دام و طیور نیز تولیدات از 129 هزار تن به 591 هزار تن افزایش یافته است. این رشد حاصل توسعه واحدهای دامداری صنعتی و نیمهصنعتی، اصلاح نژاد، بهبود تغذیه دام و ارتقای خدمات دامپزشکی است. در حوزه باغبانی نیز شاهد یک جهش تاریخی هستیم؛ تولیدات باغی که پیش از انقلاب تنها حدود 5 هزار تن بود، امروز به 357 هزار تن رسیده است. این آمار نشان میدهد که استان کرمانشاه از یک منطقه با باغداری محدود، به یکی از قطبهای مهم تولید محصولات باغی تبدیل شده است.
تسنیم: در حوزه محصولات استراتژیک مانند گندم و جو، چه تحولاتی رخ داده است؟
کریمی: گندم و جو نهتنها محصولات کشاورزی، بلکه عناصر کلیدی امنیت ملی و غذایی کشور محسوب میشوند. پیش از انقلاب، تولید گندم استان حدود 270 هزار تن بود و استان وابستگی قابل توجهی به واردات و انتقال از سایر مناطق داشت. امروز اما تولید گندم به 773 هزار و 482 تن رسیده و کرمانشاه به یکی از استانهای مهم در تأمین گندم کشور تبدیل شده است.
در مورد جو نیز وضعیت مشابهی داریم؛ تولید این محصول از 78 هزار تن به 174 هزار و 982 تن افزایش یافته است. این رشد نتیجه اجرای سیاستهای حمایتی، توسعه ارقام پرمحصول، آموزش کشاورزان و استفاده از روشهای نوین کشت است. به بیان دیگر، کشاورزی استان از حالت مصرفمحور به تولیدمحور و حتی صادراتمحور حرکت کرده است.
تسنیم: توسعه زیرساختها چه نقشی در این جهش تولید ایفا کرده است؟
کریمی: اگر زیرساخت نباشد، توسعه پایدار عملاً محقق نمیشود. در سالهای پس از انقلاب، سرمایهگذاری قابل توجهی در زیرساختهای کشاورزی استان انجام شده است. یکی از نمونههای بارز آن توسعه کشت گلخانهای است. پیش از انقلاب، گلخانهها در استان بسیار محدود و عمدتاً مختص تولید گلهای زینتی بودند، اما امروز 128 هکتار گلخانه فعال داریم که محصولات متنوعی با بهرهوری بالا تولید میکنند.
این گلخانهها نهتنها مصرف آب را کاهش دادهاند، بلکه امکان تولید خارج از فصل، افزایش کیفیت محصولات و ایجاد اشتغال پایدار را فراهم کردهاند. توسعه این زیرساختها، کشاورزی استان را در برابر تغییرات اقلیمی مقاومتر کرده است.
تسنیم: وضعیت مکانیزاسیون کشاورزی استان را چگونه ارزیابی میکنید؟
کریمی: مکانیزاسیون یکی از شاخصهای اصلی توسعه کشاورزی مدرن است. پیش از انقلاب، ضریب مکانیزاسیون استان تنها 0٫027 اسب بخار در هکتار بود؛ یعنی بخش اعظم عملیات کشاورزی با ابزارهای ابتدایی انجام میشد. امروز این شاخص به 2٫58 اسب بخار در هکتار رسیده است.
این افزایش به معنای دسترسی کشاورزان به تراکتور، کمباین، ادوات کاشت و برداشت مدرن و کاهش وابستگی به نیروی انسانی پرهزینه است. مکانیزاسیون علاوه بر افزایش سرعت و دقت عملیات، نقش مهمی در کاهش ضایعات و افزایش بهرهوری داشته است.
تسنیم: مدیریت منابع آب چه جایگاهی در برنامههای جهاد کشاورزی استان دارد؟
کریمی: با توجه به شرایط اقلیمی کشور، مدیریت بهینه آب یک ضرورت حیاتی است. در استان کرمانشاه تاکنون 132 هزار هکتار از اراضی کشاورزی به سامانههای نوین آبیاری تحت فشار مجهز شدهاند. این اقدام باعث شده مصرف آب کاهش یابد و در عین حال عملکرد محصولات افزایش پیدا کند.
آبیاری نوین نهتنها یک راهکار فنی، بلکه یک سیاست راهبردی برای حفظ منابع آب و تداوم تولید در سالهای آینده است. بدون این اقدامات، کشاورزی استان در برابر خشکسالیها آسیبپذیر باقی میماند.
تسنیم: صنایع تبدیلی و تکمیلی چه نقشی در تکمیل زنجیره تولید دارند؟
کریمی: یکی از چالشهای اساسی کشاورزی در گذشته، خامفروشی محصولات بود. امروز ظرفیت صنایع تبدیلی کشاورزی استان به 3 میلیون و 258 هزار تن رسیده است؛ در حالی که پیش از انقلاب این ظرفیت بسیار محدود بود.
این صنایع علاوه بر جلوگیری از هدررفت محصولات، ارزش افزوده ایجاد میکنند و زمینه اشتغال مستقیم و غیرمستقیم را فراهم میسازند. اتصال مزرعه به کارخانه، یکی از مهمترین دستاوردهای توسعه کشاورزی استان است.
تسنیم: نقش کشاورزان در این مسیر تحول را چگونه ارزیابی میکنید؟
کریمی: واقعیت این است که هیچکدام از این دستاوردها بدون تلاش کشاورزان محقق نمیشد. کشاورزان استان کرمانشاه، ستون اصلی تولید هستند؛ افرادی که با وجود مشکلات اقتصادی، نوسانات بازار و شرایط سخت اقلیمی، همچنان پای کار تولید ایستادهاند.
ما در جهاد کشاورزی وظیفه سیاستگذاری، حمایت و تسهیلگری داریم، اما این کشاورزان هستند که با دانش، تجربه و سختکوشی خود، چرخ تولید را به حرکت درمیآورند.
تسنیم: و در پایان، افق آینده کشاورزی کرمانشاه را چگونه ترسیم میکنید؟
کریمی: با توجه به ظرفیتهای موجود، آینده کشاورزی استان روشن و امیدوارکننده است. تمرکز ما بر توسعه کشاورزی دانشبنیان، افزایش بهرهوری، تکمیل زنجیره ارزش و گسترش صنایع تبدیلی خواهد بود. هدف نهایی این است که کشاورزی کرمانشاه نهتنها نیازهای استان، بلکه بخش مهمی از نیاز کشور را تأمین کند و به یک الگوی موفق توسعه کشاورزی تبدیل شود.
انتهای پیام/
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0